UIA BCN Congres curatoren team. Foto van Silvia Poch
Voorafgaand aan het UIA World Congress of Architects Barcelona 2026 (28 juni – 2 juli) sprak ACE met de curatoren van het Congres over de visie achter dit historische evenement en de rol die architectuur kan spelen in een wereld die een ingrijpende transformatie ondergaat.
Voor het eerst in de geschiedenis van het UIA-congres werd het curatorschap van het evenement toegekend via een internationale wedstrijd in twee fasen, die de ambitie van de organisatoren weerspiegelt om de perspectieven te verbreden en de mondiale relevantie van het congres te vergroten. Als eerste stad ooit die tweemaal het UIA-wereldcongres organiseert, maakt Barcelona van deze gelegenheid gebruik om zowel de vorm als de inhoud van het evenement te heroverwegen in reactie op de ecologische, sociale, culturele en technologische uitdagingen van vandaag.
Onder het thema “Aankomend. Architecturen voor een planeet in transitie”, ziet het curatorenteam – Paul Bajet, Mariona Benedito, Maria Giramé, Tomeu Ramis, Pau Sarquella en Carmen Torres – Barcelona als een wereldwijd laboratorium voor debat, uitwisseling en reflectie. Het congres, dat is ontwikkeld in samenwerking met een internationaal netwerk van contribuanten en het Wetenschappelijk Comité, zal onderzoeken hoe architectuur kan reageren op de grote transities die onze samenlevingen en omgevingen vormgeven.
Georganiseerd door de Internationale Unie van Architecten (UIA) door de Hogere Raad van Beroepsverenigingen van Architecten van Spanje (CSCAE) en de Vereniging van architecten van Catalonië (COAC), Het congres brengt architecten, onderzoekers, beleidsmakers en praktijkmensen uit de hele wereld samen.
In dit interview met ACE bespreken de curatoren de ideeën achter het congres, van klimaatactie en stedelijke veerkracht tot huisvesting, materiële middelen, zorg en de toekomstige verantwoordelijkheden van het beroep. Hun reflecties bieden een kijkje in een congres dat niet alleen gericht is op het debat over verandering, maar ook op het verkennen van het vermogen van architectuur om het actief vorm te geven.
ACE: Uw curatorenteam werd geselecteerd via een internationale competitie die niet alleen een concept voorstelde voor het UIA World Congress, maar zich ook afvroeg wat een architectuurcongres kan zijn. Wat betekende deze ervaring voor u als jong team en welke rol spelen wedstrijden volgens u voor jonge kantoren?
Wij zijn een genderevenwichtig team dat bestaat uit architecten van verschillende generaties, met onafhankelijke praktijken en een gedeelde betrokkenheid bij onderwijs, onderzoek en openbaar debat. Voor ons opende de wedstrijd een zeer waardevolle ruimte: het stelde ons in staat om deel te nemen aan het definiëren van niet alleen het thema van het Congres, maar ook het soort gesprek dat een dergelijke gebeurtenis vandaag zou kunnen genereren.
Met zo'n belangrijk evenement in Barcelona vonden we het essentieel om te vragen welke vragen architectuur nu zou moeten aanpakken, en hoe een wereldcongres meer zou kunnen worden dan een reeks lezingen. Natuurlijk ging het hierbij om het uitnodigen van bepaalde stemmen, maar ook om het creëren van open vormen van participatie: via de internationale oproep tot het indienen van deelnemers, de studentenwedstrijd, de workshops en de onderzoeksprogramma's die rond de zes thematische lijnen zijn ontwikkeld.
Wedstrijden kunnen een zeer gezond institutioneel instrument zijn wanneer de resultaten ervan worden gerespecteerd en naar behoren worden ondersteund. In dit geval was het de eerste keer dat het curatorenteam van het UIA World Congress werd geselecteerd via een internationale competitie. Hierop volgden bijna drie jaar intensief werk, gesprekken en onderhandelingen — niet alleen tussen de zes curatoren, maar met een veel breder netwerk van deelnemers, instellingen en deelnemers.
ACE: Jullie hebben ook nieuwe stemmen en perspectieven in dit proces gebracht. Welke boodschap zou je delen met jonge architecten die hun plaats in het beroep proberen te vinden?
Die architectuur kan op vele manieren beoefend worden. Bouwen blijft natuurlijk essentieel, maar de rol van de architect is niet langer beperkt tot de productie van gebouwen. Het kan ook plaatsvinden door middel van onderzoek, overheidsbeleid, materiaalexperimenten, participatieprocessen, communicatie, curatie, milieupraktijken, wetgeving of het herstel van lokale en voorouderlijke kennis.
Voor jongere architecten is het misschien belangrijk om niet op zoek te gaan naar één vooraf gedefinieerd pad. Het beroep is veel breder dan het vaak lijkt, en architectonische kennis kan op veel plaatsen nuttig zijn: in gebouwen, maar ook in instellingen, gemeenschappen, regelgeving, materialen, territoria en het publieke debat.
ACE: De congressen van vandaag zijn zeer verzadigd met inhoud. Wat betekent het om niet alleen een programma te cureren, maar een ervaring die coherent blijft zonder prescriptief te worden? Hoe heeft u besloten wat op te nemen – en wat weg te laten?
We wilden niet dat het congres rond één scriptie zou worden georganiseerd. Een wereldcongres moet niet vanuit één standpunt spreken. Architectuur heeft te maken met klimaat, huisvesting, materialen, technologie, zorg, regulering, biodiversiteit, ongelijkheid en cultuur. Elk kader dat te smal was, zou die voorwaarde te veel hebben vereenvoudigd.
Dit is de reden waarom Becoming zich ontvouwt door zes thematische lijnen: Meer-dan-menselijk, Circulair, Belichaamd, Interdependent, Hyperbewust en Afgestemd. Hun namen zijn bewust open. Ze zijn precies genoeg om structuur te geven, maar niet zo gesloten dat ze onverwachte praktijken uitsluiten. De samenhang van het Congres komt niet door iedereen hetzelfde te laten zeggen, maar door een veld te creëren waar verschillende posities elkaar kunnen ontmoeten, oneens kunnen zijn en elkaar kunnen besmetten.
Het selectieproces was lang. We hebben rekening gehouden met architecturale kwaliteit, maar ook met geografische representatie, genderevenwicht, generatiediversiteit en verschillende manieren om architectuur te beoefenen. Het was belangrijk dat het Congres niet alleen een opeenvolging van lezingen van bekende architecten werd. Het moest ook onderzoekers, filmmakers, economen, ingenieurs, kunstenaars, publieke agenten en collectieve praktijken omvatten. Dat mengsel is waar de ervaring van het Congres echt vorm krijgt.
ACE: Het idee van Becoming Worden. Architectures for a Planet in Transition omlijst architectuur als een open en evoluerende conditie. Welke observaties uit de praktijk, steden of bredere maatschappelijke veranderingen hebben je naar dit thema geleid? En hoe zorgt u ervoor dat “worden” een kritische positie blijft in plaats van een neutrale beschrijving van constante verandering?
Het thema komt voort uit een zeer eenvoudige observatie: de omstandigheden waarin de architectuur werkt veranderen zeer snel, en niet altijd ten goede. Klimaatverandering, biodiversiteitsverlies, ongelijkheid op het gebied van huisvesting, geopolitieke instabiliteit, toeristische druk, technologische versnelling en nieuwe vormen van kwetsbaarheid transformeren steden en gebieden op elke schaal.
Maar Becoming is geen neutrale viering van verandering. Verandering kan ook betekenen verplaatsing, speculatie, winning of milieuschade. De vraag is niet of architectuur meedoet aan transformatie, maar hoe het dat doet, voor wie en met welke gevolgen.
Voor ons betekent Becoming werken met wat al bestaat — gebouwen, materialen, gemeenschappen, regelgeving, herinneringen, conflicten — en proberen die omstandigheden naar een meer wenselijke toekomst te leiden. Het is een manier van denken over architectuur als een praktijk van transformatie in plaats van vervanging.
ACE: Het besluit van Barcelona om vergunningen voor kortetermijnverhuur tegen 2028 geleidelijk af te schaffen, betekent een grote verschuiving in de manier waarop de stad huisvesting, toerisme en betaalbaarheid aanpakt. Hoe ziet u dit besluit in de context van de bredere Europese huisvestingscrisis? Hoe wordt dit onderwerp behandeld tijdens het congres?
De huisvestingscrisis in Europa kan niet alleen worden gezien als een probleem van het aanbod. Het is ook een kwestie van grondwaarde, speculatie, toerisme, financialisering, regulering en het recht om in de stad te blijven. Barcelona is een heel duidelijk voorbeeld van deze spanning, omdat de druk van toerisme en kortetermijnverhuur rechtstreeks van invloed is op het dagelijks woonleven.
Uit het besluit om vergunningen voor kortetermijnverhuur tegen 2028 geleidelijk af te schaffen, blijkt dat wetgeving een noodzakelijk instrument kan zijn om iets fundamenteels als het recht op fatsoenlijke en betaalbare huisvesting te beschermen. Architectuur alleen kan deze crisis niet oplossen. Ontwerpkwaliteit is belangrijk, maar dat geldt ook voor huurvoorschriften, overheidsinvesteringen, coöperatieve modellen, rehabilitatiebeleid en de transformatie van de bestaande woningvoorraad.
Het congres behandelt huisvesting vanuit verschillende invalshoeken: overheidsbeleid, coöperatieve huisvesting, hergebruik, zorg, collectief leven, wetgeving en het recht op de stad. We zijn geïnteresseerd in huisvesting, niet alleen als gebouwtype, maar ook als een van de plaatsen waar architectuur, economie en politiek elkaar het meest direct ontmoeten.
ACE: De visuele identiteit van het Congres is zeer sterk en onmiddellijk herkenbaar — het gebruik van geel zorgt voor een duidelijke aanwezigheid in de stad en de communicatie ervan. Hoe benader je grafisch ontwerp als onderdeel van het intellectuele en curatoriële kader van het Congres?
Communicatie is niet ondergeschikt aan inhoud. Een congres van deze omvang heeft sterke ideeën nodig, maar het heeft ook een beeldtaal nodig die in staat is om die ideeën zichtbaar, toegankelijk en aanwezig te maken in de stad.
De belangrijkste grafische identiteit werd geselecteerd door middel van een wedstrijd voorafgaand aan onze benoeming als curatoren, en is ontwikkeld door Pràctica / Principi. Het gebruik van geel geeft het Congres een onmiddellijke en herkenbare publieke aanwezigheid in verschillende media en stedelijke contexten.
Daarnaast hebben we met Judit Musachs en Pol Pérez gewerkt aan een reeks collages die verband houden met het idee van Becoming en de zes thematische lijnen. Deze collages illustreren de thema's niet letterlijk. Ze overlappen fragmenten, schalen, referenties, materialen en atmosferen. Dat is heel dicht bij hoe we het Congres begrijpen: ecologische vragen overlappen met materiële vragen, huisvesting met beleid, technologie met perceptie, zorg voor de bouw. Het grafische werk helpt die toestand van mengeling en onderlinge afhankelijkheid uit te drukken.
Open Forum © Worden: Architectuur voor een planeet in transitie. Render van Anfibio
ACE: Het programma is zeer rijk en omvat lezingen, debatten, tentoonstellingen, workshops, bezoeken ter plaatse en de studentenweek. Als je één persoonlijke coup de cœur zou moeten delen, wat zou dat dan zijn?
Het is moeilijk om slechts één moment te kiezen, maar we zouden de plenaire vergaderingen zeker aanbevelen. Er is er een voor elke thematische lijn, aan het begin en aan het einde van elke dag. Het zijn de momenten waarop de bredere vragen van elke Becoming collectief worden besproken.
Wat ons interesseert is dat deze sessies verschillende lagen van het Congres samenbrengen: langetermijnonderzoeksprojecten, kortetermijnworkshops, uitgenodigde praktijken en de kritische antagonisten — figuren uit de architectuur en andere gebieden die zijn uitgenodigd om het curatoriële kader in vraag te stellen, uit te breiden en soms aan te vechten. Deze sessies zijn niet opgevat als samenvattingen, maar als momenten van confrontatie, synthese en debat rond originele bijdragen die speciaal voor het Congres zijn geproduceerd.
Zijn er momenten, sessies of ontmoetingen waar je in het bijzonder naar uitkijkt, of die de geest van Becoming het beste uitdrukken?
Waarschijnlijk het Open Forum. Elke avond, na de sessies bij de CCIB, komen sprekers die de hele dag parallel hebben deelgenomen samen in Les Tres Xemeneies del Besòs voor een open en informeel gesprek.
Er zijn geen voorbereide presentaties en geen vast script. De discussie zal beginnen met de vragen die door het Congres lopen — tijd, transformatie, worden — maar kan in onverwachte richtingen gaan. Daarna zullen eten, drinken en muziek het gesprek aan zee voortzetten. Die combinatie van debat, informaliteit, openbare ruimte, postindustriële landschap en viering drukt heel goed de sfeer uit die we hopen dat het Congres kan produceren.
Disseny Hub Glòries luchtfoto, met dank aan Ajuntament de Barcelona
ACE: Welke mechanismen zijn er naast het evenement zelf om ervoor te zorgen dat de ideeën en debatten van het Congres blijven circuleren, de praktijk beïnvloeden of daarna tot concrete actie leiden?
We hebben het Congres nooit gezien als een driedaags evenement. Becoming heeft al onderzoek, workshops, publicaties, tentoonstellingen, studentenwerk en samenwerkingen gegenereerd voordat het congres zelf plaatsvindt. Sommige van deze materialen zullen door het boek en de tentoonstelling blijven; anderen kunnen doorgaan via openbare instellingen, scholen, kantoren of verder onderzoek.
Natuurlijk moeten we voorzichtig zijn met het idee dat een congres op zichzelf onmiddellijk actie kan ondernemen. De impact ervan hangt af van wat deelnemers, instellingen en overheden daarna doen. Maar het Congres kan een gemeenschappelijke basis creëren. Het kan mensen verbinden die afzonderlijk werkten, zichtbaarheid geven aan dringende vragen en helpen bepaalde professionele gewoonten te veranderen.
Voor ons betekent succes niet dat elk voorstel letterlijk wordt toegepast. Het zou betekenen dat het Congres helpt bij het in twijfel trekken van enkele hardnekkige reflexen: standaard nieuw bouwen, te snel slopen, ontwerp scheiden van beleid of materialen als abstracte grondstoffen behandelen. In een planeet in transitie moet architectuur leren repareren, hergebruiken, onderhandelen, verzorgen, wetgeven en zich anders voorstellen.
Lees meer: https://uia2026bcn.org/
Bezoek ACE op het UIA World Congress 2026 in Barcelona
De Architectenraad van Europa nodigt u uit om deel te nemen aan twee complementaire initiatieven op het UIA World Congress of Architects 2026 in Barcelona, die beide gericht zijn op een van de meest urgente uitdagingen van Europa: de transformatie van onze bestaande gebouwde omgeving. met 85-95% van de huidige gebouwen die naar verwachting tegen 2050 nog steeds in gebruik zullen zijn, moeten renovatie en adaptief hergebruik centraal staan in de duurzaamheidsagenda van Europa.
Bezoek de ACE-tentoonstelling
Formulier volgt transformatie – ACE-tentoonstelling op het UIA World Congress of Architects
Gedurende het congres zal ACE een samengestelde tentoonstelling presenteren van voorbeeldige projecten uit heel Europa die het potentieel van adaptief hergebruik, renovatie en transformatie demonstreren. De geselecteerde werken laten zien hoe bestaande gebouwen opnieuw kunnen worden vormgegeven om ecologische, sociale, culturele en economische waarde te leveren. Meer informatie here.
Doe mee aan het ACE Policy Seminar
Formulier volgt transformatie: Momenten die de bestaande gebouwen van Europa herdefiniëren
· 29 juni 2026 | 14:00 CEST
Tijdens dit seminar zal worden onderzocht hoe beleid, cultuur en ontwerp kunnen samenwerken om hoogwaardige renovatie en adaptief hergebruik te versnellen, in overeenstemming met het kwaliteitssysteem van Davos Baukultur, het Nieuw Europees Bauhaus en de herziene richtlijn energieprestatie van gebouwen. Het zal ook belangrijke regelgevingsbelemmeringen en faciliterende kaders voor grootschalige transformatie van de gebouwde omgeving aanpakken. Registreren hier.
