An 21 Eanáir 2025, chláraigh an Coimisiún Eorpach Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh, dar teideal ‘HouseEurope! Cumhacht chun Athchóiriú a dhéanamh’.
Is é is aidhm don tionscnamh dreasachtaí a chruthú chun foirgnimh atá ann cheana a athchóiriú agus a chlaochlú. Iarrann na heagraithe ar an gCoimisiún reachtaíocht a mholadh chun athúsáid foirgneamh atá ann cheana a dhreasú bunaithe ar an méid seo a leanas: (i) ‘laghduithe cánach le haghaidh oibreacha athchóirithe agus ábhair athúsáidte’; (ii) ‘rialacha cothroma chun measúnú a dhéanamh ar na féidearthachtaí agus na rioscaí a bhaineann le foirgnimh atá ann cheana’; agus (iii) ‘luachanna nua le haghaidh CO leabaithe2 sna struchtúir atá ann cheana’.
Comhlíonann an Tionscnamh Eorpach seo ó na Saoránaigh na coinníollacha foirmiúla a leagtar síos sa reachtaíocht ábhartha. Dá bhrí sin, measann an Coimisiún go bhfuil sé inghlactha ó thaobh an dlí de. Níl anailís déanta ag an gCoimisiún ar shubstaint na dtograí ag an gcéim seo.
Tá an cinneadh tionscnamh a chlárú bunaithe ar anailís dhlíthiúil ar a inghlacthacht faoin An Rialachán maidir leis an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh. Ní dhéanann sé réamhbhreith ar chonclúidí dlíthiúla agus polaitiúla an Choimisiúin maidir leis an tionscnamh ná ar an ngníomhaíocht a dhéanfadh sé, más ann di, i gcás ina bhfaighidh an tionscnamh an tacaíocht is gá ó mhilliún saoránach den Aontas ar a laghad.
Ní chuireann ábhar an tionscnaimh ach tuairimí an ghrúpa d’eagraithe in iúl agus ní féidir é a dhéanamh ar bhealach ar bith chun tuairimí an Choimisiúin a léiriú.
Na Chéad Chéimeanna Eile
Tar éis chlárú an lae inniu, tá 6 mhí ag na heagraithe chun bailiú na sínithe a oscailt. Má fhaigheann Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh aon mhilliún ráiteas tacaíochta ar a laghad laistigh de bhliain amháin agus má shroichtear líon íosta na ráiteas sin i seacht mBallstát éagsúla ar a laghad, beidh ar an gCoimisiún freagra a thabhairt. Beidh ar an gCoimisiún cinneadh a dhéanamh cé acu a dhéanfaidh nó nach ndéanfaidh sé beart mar fhreagairt ar na hiarrataí ó eagraithe an tionscnaimh agus beidh air a réasúnaíocht a mhíniú.
Cúlra
Tugadh an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh isteach le Conradh Liospóin mar uirlis chun cláir oibre a leagan síos do na saoránaigh. Seoladh go hoifigiúil é i mí Aibreáin 2012. A luaithe a bheidh sé cláraithe go foirmiúil, tugann Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh deis do mhilliún saoránach ó sheacht mBallstát den Aontas ar a laghad cuireadh a thabhairt don Choimisiún Eorpach gníomhartha dlí a mholadh i réimsí ina bhfuil sé de chumhacht aige gníomhú. Is iad seo a leanas na coinníollacha inghlacthachta: (1) nach bhfuil an ghníomhaíocht atá beartaithe go follasach lasmuigh de chreat chumhachtaí an Choimisiúin togra le haghaidh gníomh dlí a thíolacadh, (2) nach bhfuil sí míchuí, suaibhreosach ná cráiteach go follasach agus (3) nach bhfuil sí contrártha go follasach do luachanna an Aontais. Ó cuireadh tús leis an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh, tá 119 dtionscnamh cláraithe ag an gCoimisiún.
Amlíne
→ Clárú TES (Fómhar 2024)
I mí na Samhna 2024, clárófar an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh go hoifigiúil leis an gCoimisiún Eorpach. Is éard atá i gceist leis an gcéim sin togra an tionscnaimh a chur isteach agus formheas a fháil chun tús a chur le sínithe a bhailiú.
→ Tús a chur leis an Tréimhse Vótála (Feabhra 2025)
Cuirtear tús le tréimhse vótála an Tionscnaimh Eorpaigh ó na Saoránaigh ar 1. Feabhra 2025. Is tús é sin leis an bhfeachtas inar féidir le saoránaigh ar fud an Aontais tús a chur le tacaíocht a thabhairt don tionscnamh trí shíniú ar líne trí leathanach lárnach de chuid an Aontais. Beidh an nasc ar fáil a luaithe a chuirfear tús leis an vótáil. Is féidir leat do vóta a chur isteach anseo.
→ Tréimhse an Fheachtais agus na Vótála (Eanáir 2025 – Nollaig 2025)
Ó mhí Eanáir go mí na Nollag 2025, beidh an feachtas agus an tréimhse vótála faoi lán seoil. Le linn an ama sin, is é an sprioc atá ann milliún síniú ar a laghad a bhailiú ó shaoránaigh i seacht mBallstát éagsúla den Aontas ar a laghad, a ndéanann na Comhaltaí Náisiúnta Eagrúcháin ionadaíocht orthu.
→ Deireadh leis an Tréimhse Vótála (2026)
Tiocfaidh deireadh oifigiúil leis an tréimhse vótála ar 30. Eanáir 2026. Cuirfear gach síniú a bhaileofar isteach lena fhíorú chun a áirithiú go gcomhlíonann siad na tairseacha is gá.
→ Aighneacht agus Breithniú (2026)
A luaithe a fhíorófar na sínithe, cuirfear an Tionscnamh Eorpach ó na Saoránaigh faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus an Choimisiúin Eorpaigh. Déanfaidh siad athbhreithniú ar an tionscnamh agus cuirfidh siad tús leis an nós imeachta caibidlíochta agus cur chun feidhme.
https://citizens-initiative.europa.eu/initiatives/details/2025/000001_en
