Po naszej rozmowie otwierającej z Prezes ACE Daniel Fügenschuh, nasza seria dotycząca odnowionych grup roboczych ACE jest kontynuowana Peter Hyttel oraz Bledion Baraliu, przewodniczący Grupa robocza ds. cyfryzacji.

Od sztucznej inteligencji i BIM po standardy cyfrowe, prawa do danych i umowy o oprogramowanie – program grupy dotyczy codziennych realiów praktyki architektonicznej. W tym wywiadzie Peter i Bledion podzielili się swoimi doświadczeniami zawodowymi, nakreślili swoje priorytety na najbliższe dwa lata i omówili, w jaki sposób architekci mogą kształtować zmiany cyfrowe, zachowując kreatywność, profesjonalny osąd i wolność metody. Wyjaśniają one również, dlaczego doświadczenie i aktywne zaangażowanie organizacji członkowskich ACE będą miały zasadnicze znaczenie dla pracy grupy.

ACE: Czy mógłbyś się krótko przedstawić i opowiedzieć nam o swoim doświadczeniu zawodowym?

Peter Hyttel Jestem członkiem grupy roboczej ACE ds. BIM i cyfryzacji od 2015 r., kiedy to moje zaangażowanie rozpoczęło się od pierwszego posiedzenia ACE BIM w Oslo. Na co dzień pracuję jako konsultant w niepełnym wymiarze godzin w Duńskim Stowarzyszeniu Firm Architektonicznych, gdzie moje obszary specjalizacji obejmują cyfryzację i zarządzanie projektami.

Zdobyłem praktyczne doświadczenie ponad 20 lat w praktyce architektonicznej C.F. Møller Architects w Danii. Moja wiedza specjalistyczna koncentruje się w szczególności na zarządzaniu technologiami informacyjno-komunikacyjnymi oraz opracowywaniu i wdrażaniu systemów oprogramowania w dużych organizacjach. Sektor opieki zdrowotnej stanowił istotną część mojego doświadczenia zawodowego. Widzę to jako złożoną zagadkę z wieloma połączonymi ze sobą elementami. Moja wiedza i doświadczenie zostały zdobyte dzięki projektowaniu, rozwijaniu i wdrażaniu platform ICT wspierających zarządzanie, projektowanie i realizację dużych projektów szpitalnych w Danii, Niemczech, Szwecji i Norwegii.”

Bledion Baraliu: „Jestem zaznajomiony z ACE od 2023 r., kiedy Kosowo zostało przyjęte jako członek-obserwator w ramach europejskiej rodziny architektury jako przedstawiciel mojego kraju. Od 2026 r. jestem bardziej zaangażowany w prace ACE, współprzewodnicząc grupie roboczej ds. cyfryzacji, innowacji i BIM, należącej do obszaru 2. 

W życiu codziennym jestem architektem, wykładowcą i pisarzem, kieruję zespołem 20 architektów, wykładam na uniwersytecie, doradzam w niektórych zarządach, kieruję Stowarzyszeniem Architektów Kosowa oraz reprezentuję w organizacjach regionalnych i międzynarodowych, takich jak BAF (Bałkańskie Forum Architektury), UIA (Międzynarodowa Unia Architektów), EU Mies Awards, SHARE Architects itp.”.

ACE: Co skłoniło Pana do objęcia stanowiska przewodniczącego tej grupy roboczej i na co najbardziej czeka Pan/Pani z niecierpliwością?

Peter Hyttel: „Trudno wskazać tylko jeden czynnik motywujący. Jednak jedna rzecz wyróżnia się jako szczególnie ważna: moje własne pochodzenie.

Zacząłem od dołu i często byłem ostatnią osobą, która odeszła, gdy rysunki musiały być skoordynowane i przesłane w piątek wieczorem. W rzeczywistości moją pierwszą pracą w praktyce architektonicznej było założenie strony internetowej projektu w celu śledzenia rysunków i dokumentów. Stamtąd miałem obsesję na punkcie systemów, klasyfikacji i terminologii, ontologii oraz tego, jak położyć podwaliny pod cyfryzację.

Szczerze mówiąc, ta podróż była dłuższa niż się spodziewałem. Ale ponad 20 lat na pustyni cyfryzacji i BIM dało mi głębokie zrozumienie procesów w naszej branży i, co być może najważniejsze, ludzi siedzących za ekranami.

Zmiany i procesy transformacji nie powinny zrazić ludzi, którzy faktycznie realizują projekty. Dla mnie jest to ważna zasada przewodnia, w tym w mojej pracy w ACE. Zasada ta została ukształtowana przez moje doświadczenie jako lidera technologii informacyjno-komunikacyjnych, opracowującego i wdrażającego systemy BIM i IT w ramach projektowania i budowy dużych projektów szpitalnych.

Jako przewodniczący ACE uważam, że jedno z moich najważniejszych zadań przyczynia się do wzmocnienia naszej pozycji w kwestiach prawnych wynikających z cyfryzacji, praw autorskich i praw własności intelektualnej. Staje się to coraz bardziej istotne, ponieważ coraz więcej danych projektowych jest przechowywanych w usługach chmurowych stron trzecich.

Cały czas wprowadzane są nowe przepisy, a normalizacja jest do pewnego stopnia ważna. Jest to jeden z powodów, dla których reprezentuję ACE w CEN/TC 442. Jednocześnie uważam, że jako architekci musimy bronić naszej wolności wyboru naszych metod – innymi słowy, sposobu, w jaki wykonujemy pracę w wykonalny i kreatywny sposób. Wyzwaniem pozostaje zapewnienie funkcjonowania systemów cyfrowych w całym łańcuchu dostaw w przemyśle budowlanym. Chcę przyczynić się do wzmocnienia naszego głosu oraz do rozwoju partnerstw i sojuszy z naszymi siostrzanymi organizacjami.

Chcę również być otwarty na wszystkie głosy w ACE i, miejmy nadzieję, pomóc stworzyć forum oparte na zaufaniu, otwartości i konstruktywnym dialogu. Zachowałem „pustynność cyfryzacji i BIM”, ponieważ nadaje tekstowi pewną osobowość. Jeśli ma to być przemówienie lub prezentacja dla publiczności ACE, uczynię to nieco bardziej osobistym i niezapomnianym, a nie bardziej formalnym”.

Bledion Baraliu: „Wierzę, że architektura to coś więcej niż projektowanie – jej obowiązkiem jest kształtowanie społeczności, wzmacnianie pozycji przyszłych pokoleń i stymulowanie znaczących postępów dzięki innowacjom. Od ponad 15 lat poświęcam swoją karierę rozwijaniu architektury poprzez przywództwo, edukację, transformację cyfrową i współpracę międzynarodową.

Poprzez przywództwo, edukację i technologię nadal angażuję się we wzmacnianie współpracy między środowiskiem akademickim, instytucjami, organizacjami zawodowymi i przemysłem, przy jednoczesnym promowaniu innowacji, kreatywności i zrównoważonych rozwiązań architektonicznych. Wierzę, że przyszłość architektury należy do tych, którzy chcą przewodzić zmianom i tworzyć trwały wpływ społeczny, kulturowy i technologiczny. 

Jako współprzewodniczący grupy roboczej ds. cyfryzacji ACE dostrzegam realną możliwość realizacji tych celów, wywierania rzeczywistego wpływu na sposób, w jaki technologia, sztuczna inteligencja i inne czynniki wpływają na architekturę, czynnik ludzki, a tym samym na cały ekosystem”. 

ACE: Jakie są główne priorytety grupy roboczej na najbliższe dwa lata? Jaki wpływ Państwa zdaniem będą miały jej prace na organizacje członkowskie ACE i szeroko pojęty zawód architekta?

Peter Hyttel/ Bledion Baraliu; Przedstawiliśmy trzypunktowy plan, który będzie dalej rozwijany i nada bardziej konkretną formę na następnym posiedzeniu naszej grupy. Skupimy się na wykonalności.

1) Sztuczna inteligencja

Tematy

• Określenie możliwości i zagrożeń dla architektów 
• Przygotowanie konferencji w sprawie sztucznej inteligencji w 2028 r.

Doręczenie (decyzje podejmowane przez wyznaczonych uczestników)

• Konferencja w sprawie sztucznej inteligencji w 2028 r.
• Wytyczne dla członków ACE dotyczące sposobów przeciwdziałania ryzyku stosowania sztucznej inteligencji na poziomie przedsiębiorstwa i pracowników. 
• Przewodnik po tworzeniu wartości, w tym wykorzystaniu otwartych źródeł sztucznej inteligencji.
• Ankieta użytkowników i wykorzystanie sztucznej inteligencji wśród członków ACE?
• Sprawozdanie ze wspólnych posiedzeń grupy ds. cyfryzacji ACE

2) CEN TC 442/CENELEC

Tematy

• Czy cyfryzacja i BIM mogą zakłócić zawód architekta
• Możliwość przedłożenia sprawozdania łącznikowego lub prezentacji na odbywających się dwa razy w roku posiedzeniach plenarnych CEN

Doręczenie (decyzje podejmowane przez wyznaczonych uczestników)

• ACE nie ma wpływu na prace normalizacyjne
• Raportowanie ACE CEN TC442
• Sprawozdanie ze wspólnych posiedzeń grupy ds. cyfryzacji ACE

3) Prawodawstwo i polityka w zakresie nieruchomości 

Tematy

• EU Data ACT
• DBL, DDP
• Oprogramowanie i warunki ogólne
• Oprogramowanie, ceny i monopole
• NIS 2
• PRAWA COPYRIGHTS, PRAWO IMMATERIALNE, DYREKTYWA W SPRAWIE BAZY DANYCH

Doręczenie (decyzje podejmowane przez wyznaczonych uczestników)

• Dialog z innymi organizacjami zawodowymi 
• Dialog z odpowiednimi instytucjami UE

• Dialog z producentami oprogramowania na temat braku przejrzystości warunków użytkowania 
• Przewodnik/dokument statutowy dotyczący inicjatyw UE istotnych dla członków ACE
• Sprawozdanie ze wspólnych posiedzeń grupy ds. cyfryzacji ACE

Co uważają Państwo za największe wyzwanie lub szansę w tej dziedzinie dla architektów w całej Europie? Do jakich zmian powinni się przygotować architekci i praktyki oraz w jaki sposób zawód może zareagować?

Peter Hyttel: „Postrzegam wolność metod jako prawo podstawowe. Jest ona ważna nie tylko w odniesieniu do jednostki, ale stanowi również podstawową wartość dla całej Europy.

Jeśli przyjrzymy się konkretnie wykorzystaniu technologii – w tym akronimowi BIM i, w coraz większym stopniu, wykorzystaniu sztucznej inteligencji – widzę ryzyko i niepożądaną tendencję do tego, aby metoda stała się ważniejsza niż produkt.

Moim punktem wyjścia jest to, że architekci są zasadniczo użytkownikami i konsumentami narzędzi i oprogramowania. Nasz produkt to projektowanie, planowanie, projektowanie projektów i zarządzanie procesami związanymi z tworzeniem fizycznych budynków i infrastruktury i tak dalej.

W szerszym ujęciu coraz ważniejsze staje się, aby architekci zrozumieli implikacje warunków umownych i technicznych oraz form współpracy, które nawiązują.

Dotyczy to tego, kto jest odpowiedzialny za projektowanie czego i na jakim poziomie szczegółowości. Dotyczy to również formatów oprogramowania i wymogów w zakresie dostarczania cyfrowego.

Coraz częstsze ponowne wykorzystywanie istniejących budynków stworzy również potrzebę aktualizacji zakresu usług dotyczących cyfryzacji istniejących zasobów budowlanych, a także podziału obowiązków między różnymi dyscyplinami technicznymi”.

Bledion Baraliu: „Życie w erze sztucznej inteligencji sprawia, że zastanawiamy się, w jaki sposób ludzkość posunie się naprzód. Najważniejszym zadaniem byłoby staranne i właściwe kształtowanie, kontrolowanie i wykorzystywanie sztucznej inteligencji w ramach ludzkich potrzeb. Sztuczna inteligencja nie rozwija sumienia i jest to jedna z najbardziej niezastąpionych rzeczy, które mamy jako homo sapiens. Dlatego też proces decyzyjny powinien pozostać zawsze ludzki i powinniśmy wykorzystywać technologię, sztuczną inteligencję i jej zalety jako narzędzia/partnerzy, aby lepiej się rozwijać, osiągać więcej i rozwijać naszą planetę w sposób zrównoważony”. 

Jakim przesłaniem chcieliby Państwo podzielić się z organizacjami członkowskimi ACE? W jaki sposób członkowie mogą wnosić wkład w działalność grupy roboczej i dlaczego ich zaangażowanie jest ważne?

Peter Hyttel/ Bledion Baraliu: „Nie jesteśmy wieżą Mordoru – nasze oczy nie widzą wszystkiego.

Napisz do nas, jeśli masz sprawy, które Twoim zdaniem powinny być znane ACE.”