W ramach Światowy Kongres Architektów UIA 2026 w Barcelonie, , Rada Architektów Europy premierę wystawy „Formularz podąża za transformacją: Momenty, które na nowo definiują istniejące budynki w Europie”, przedstawiając inspirujące odpowiedzi architektoniczne na jedno z najpilniejszych wyzwań Europy: jak przekształcać, ponownie wykorzystywać i dostosowywać budynki, które już posiadamy.

Współfinansowane przez Program „Kreatywna Europa” Unii Europejskiej, Wystawa bada, w jaki sposób transformacja, renowacja i adaptacyjne ponowne wykorzystanie mogą stać się centralnymi strategiami przeciwdziałania zmianie klimatu, wspierania potrzeb społecznych i ochrony dziedzictwa kulturowego Europy.

Goszczony w Disseny Hub Barcelona (DHUB), wystawa zgromadziła 20 przykładowych projektów z całej Europy, pokazując, w jaki sposób architekci ponownie postrzegają istniejące budynki jako cenne zasoby, a nie ograniczenia. Dzięki innowacyjnym podejściom projektowym, strategiom obiegu zamkniętego i wrażliwym interwencjom, przedstawione projekty pokazują, w jaki sposób transformacja może zachować tożsamość miejsc, tworząc jednocześnie nowe możliwości dla ich przyszłości.

Po premierze w Barcelonie, „Form Follows Transformation” będzie podróżować po Europie w nadchodzących latach, stwarzając architektom, decydentom politycznym, studentom i ogółowi społeczeństwa możliwości odkrywania inspirujących przykładów transformacji i wymiany wiedzy na temat przyszłości istniejących zasobów budowlanych w Europie.

Zdjęcia: Joelle Gueguen, dzięki uprzejmości Red&Grey.

Nowe podejście do istniejących budynków w Europie

Środowisko zbudowane Europy przechodzi głęboką transformację. W obliczu wyzwań klimatycznych, niedoboru zasobów i zmieniających się potrzeb społecznych przyszłość architektury w coraz większym stopniu zależy od tego, w jaki sposób pracujemy z tym, co już istnieje.

„Formularz podąża za transformacją” Przedstawia transformację nie tylko jako rozwiązanie techniczne, ale jako nową kulturę architektoniczną opartą na opiece, adaptacji i długoterminowym zarządzaniu. Wystawa podkreśla, w jaki sposób budynki są kształtowane przez warstwy historii, materiałów, społeczności i zastosowań oraz w jaki sposób architekci mogą uwolnić swój potencjał dzięki przemyślanym interwencjom.

Prezentowane projekty pokazują, że ponowne wykorzystanie nie polega wyłącznie na zachowaniu przeszłości. Chodzi o stworzenie nowych możliwości na przyszłość: zmniejszanie wpływu na środowisko, wzmacnianie społeczności i tworzenie wysokiej jakości miejsc odpowiadających współczesnym potrzebom.

Zdjęcia: Joelle Gueguen, dzięki uprzejmości Red&Grey.

20 projektów demonstrujących potencjał transformacji

Wystawa prezentuje 20 projektów wybranych z całej Europy, ilustrujących różnorodność podejść do przekształcania istniejących budynków. Wspólnie pokazują, w jaki sposób architektura może kreatywnie reagować na różne konteksty, skale i wyzwania.

Rekomendowane projekty obejmują:

• Kellogg’s Bremen (Niemcy) – Silosy przemysłowe przeprojektowane: Od przechowywania ziarna do miejskiej gościnności, przekształcenie dawnych struktur przemysłowych w nowy kierunek miejski.
• Nordgrün (Niemcy) – Buduj w górę, żyj ekologiczniej: Zagęszczanie drewna bez rozbudowy terenu, badanie zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich poprzez budownictwo drewniane.
• Zamek Wittenberg (Niemcy) – Warstwy historii: Przepisywanie pomnika do użytku współczesnego, pokazując, w jaki sposób można dostosować struktury historyczne przy jednoczesnym zachowaniu ich tożsamości.
• Pelėdžiukas Przedszkole (Litwa) – Od instytucji do społeczności: Rehumanizacja radziecko-eryjskiego przedszkola, stworzenie bardziej otwartego i integracyjnego środowiska edukacyjnego.
• Wieża strażacka (Rumunia) – Aktywacja dziedzictwa pionowego: Średniowieczna wieża jako Obserwatorium Miejskie, ujawniając nową wartość publiczną w strukturach historycznych.
• Zakłady wodne w Suczawie (Rumunia) – Pamięć przemysłowa jako kultura: Od infrastruktury do platformy obywatelskiej, przekształcenie dawnej infrastruktury we wspólną przestrzeń kulturalną.
• Automatyczna konwersja silosu zbożowego młynów (Czechy) – Maszyna jako przestrzeń publiczna: A Silo Turned Cultural Landmark, pokazujący potencjał kulturowy dziedzictwa przemysłowego.
• Thoravej 29 (Dania) – Radykalne ponowne wykorzystanie: 95% Materiały, 100% Ponowne wynalezienie, prezentując pionierskie podejście do ponownego wykorzystania materiałów i transformacji w obiegu zamkniętym.
• Elektrownia Powiśle (Polska) – Elektrownia do silnika miejskiego: Reaktywacja skali przemysłowej, dając nowe życie dawnemu obiektowi energetycznemu.
• Budynek Normandie (Szwajcaria) – Brutalizm ponownie zamieszkany: Office to Housing Transformation, dostosowanie istniejącego budynku biurowego do nowych budynków mieszkalnych.
• Weinlager (Szwajcaria) – Życie zbiorowe w ramach przemysłowych: Magazyn do mieszkań komunalnych, pokazując, w jaki sposób dziedzictwo przemysłowe może wspierać nowe formy życia.
• Usquare (Belgia) – Otwarcie koszar: Od enklawy wojskowej do kampusu miejskiego, przekształcenie dawnego terenu wojskowego w nową dzielnicę miejską.
• Stara huta szkła Ptuj (Słowenia) – Ponowne połączenie miasta: Ruiny przemysłowe do krajobrazu kulturowego.
• InGrid Hub (Serbia) – Fabryka do przyszłego miejsca pracy: Powłoka przemysłowa, kultura cyfrowa.
• Jaskinie Tomelloso (Hiszpania) – Ukryte struktury ujawnione: Stabilizacja podziemnego miasta.
• Siedziba główna Galenicum (Hiszpania) – Praca w fabryce: Przestrzeń o obiegu zamkniętym w dziedzictwie przemysłowym.
• Biblioteka Kinsale (Irlandia) – Od ruiny do wiedzy: Spalony młyn odrodzony jako biblioteka publiczna.
• Kunstsilo (Norwegia) – Monumentalna pustka: Silos staje się katedrą kultury.
• Handelszentrum 16 (Austria) – Przeprogramowanie megastruktury: Magazynowanie do ekosystemu mieszanego.
• Hagenhaus (Liechtenstein) – Reaktywacja dziedzictwa wiejskiego: Farmstead to Cultural Campus.

Zdjęcia: Joelle Gueguen, dzięki uprzejmości Red&Grey.

Towarzyszący „Form Follows Transformation” publikacja rozszerza ten wybór do 36 projektów, zapewniając szerszy przegląd europejskich podejść do transformacji, w tym budynków kulturalnych, szkół, miejsc pracy, projektów mieszkaniowych, krajobrazów i przestrzeni publicznych.

Nowa kultura architektoniczna oparta na transformacji

Zdjęcia: Joelle Gueguen, dzięki uprzejmości Red&Grey.

Refleksja nad wystawą, Prezes ACE Daniel Fügenschuh podkreślił znaczenie uznania transformacji za fundamentalną zmianę w praktyce architektonicznej: Wystawa upamiętnia projekty, które pokazują, że ta zmiana paradygmatu jest nie tylko możliwa, ale już trwa. Podkreślił rolę architektów w opracowywaniu innowacyjnych odpowiedzi na wyzwania środowiskowe i społeczne Europy, pokazując, że wysokiej jakości architektura może wynikać z starannej pracy z istniejącymi budynkami i miejscami.

Przewodniczący ACE Daniel Fügenschuh i Marta Vall-llossera, przewodnicząca Wyższej Rady Szkół Architektów Hiszpanii (CSCAE)

W imieniu Reto Gmür, członek zarządu ACE i przewodniczący jury wystawienniczego, transformacja wymaga szerszego zrozumienia zrównoważonego rozwoju: „Uczymy się słuchać budynków, a nie tylko się na nich wpisywać”.

Podkreślił ponadto znaczenie rozumienia istniejących budynków jako unikalnych zasobów: „Każdy istniejący budynek ma swój własny charakter”. Transformacja rozpoczyna się od rozpoznania cech już obecnych w budynkach i miejscach – ich historii, materiałów, atmosfery i relacji z otoczeniem – i wykorzystania ich jako podstawy przyszłych interwencji.

„To, co wyłania się z tych projektów, jest czymś cichszym niż manifest. Powrót do bliskości: lokalne materiały, lokalna wiedza, lokalne ręce. Uznanie, że najtrwalsze rozwiązania są często najmniej skomplikowane. Zrozumienie, że każdy istniejący budynek ma swój własny charakter – logikę, historię, szczególny sposób utrzymywania przestrzeni – który zasługuje na wysłuchanie, zanim zostanie zaproponowane cokolwiek nowego.

Reto Gmür, członek zarządu ACE i przewodniczący jury wystawy oraz Nolan Giles – wywiad dla Fundacji Holcima

Łączenie architektury, polityki i praktyki

Wystawa stanowiła centralny element obecności ACE na Światowy Kongres Architektów UIA i uzupełniła seminarium polityczne „Formularz podąża za transformacją: Momenty, które na nowo definiują istniejące budynki w Europie”, która zgromadziła wokół siebie 200 architektów, decydentów, przedstawicieli miast i ekspertów z całej Europy.

Seminarium i wystawa wspólnie uwypukliły potrzebę ściślejszych powiązań między praktyką architektoniczną a ramami polityki, które wspierają transformację europejskich zasobów budowlanych, w tym: Nowy europejski Bauhaus, , Dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków, oraz Zasady Davos Baukultur.

Łącząc wzorcowe projekty i dyskusje polityczne, ACE ma na celu zwiększenie uznania transformacji za kluczową drogę do zrównoważonej, sprzyjającej włączeniu społecznemu i odpornej Europy.

Więcej informacji na temat seminarium politycznego tutaj.

Europejska wystawa i trwałe zasoby

Wraz z wystawą ACE opublikowało Broszura „Form Follows Transformation”, gromadzenie opisywanych projektów i zapewnianie wglądu w pomysły architektoniczne, procesy i wyzwania stojące za każdą interwencją.

Zdjęcia: Joelle Gueguen, dzięki uprzejmości Red&Grey.

Publikacja stanowi źródło informacji dla architektów, decydentów, studentów i wszystkich osób zainteresowanych przyszłością istniejących budynków w Europie.

Po jego uruchomieniu w Barcelonie, „Formularz podąża za transformacją” będzie kontynuacją europejskiej podróży, podróżowanie do różnych miejsc i tworzenie nowych możliwości dialogu, wymiany i inspiracji.

Poprzez wystawę i publikację ACE podkreśla fundamentalne przesłanie: przyszłość architektury europejskiej będzie zależała nie tylko od tego, co zbudujemy, ale także od tego, w jaki sposób przekształcimy, dostosujemy się i zadbamy o to, co już istnieje.

„Form Follows Transformation” jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach programu „Kreatywna Europa”.